٣۵ سال پیش در چنین روزی اینگونه تابوت کشته های جنگی، سر مسافران این هواپیمای سی۱۳۰ را در فرودی مرگبار از تن جدا کرد
- هفتم مهر سال ۱۳۶۰ در پی سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش پنج تن از فرماندهان نظامی کشور به شهادت رسیدند.
به دنبال سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش در منطقه کهریزک تهران پنج تن از فرماندهان نظامی کشور سرلشگر ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد ارتش، یوسف کلاهدوز قائم مقام سپاه، سید موسی نامجو وزیر دفاع، جواد فکوری مشاور جانشین ستاد ارتش و محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر به شهادت رسیدند. این حادثه در پی موفقیت عملیات ثامن‌الائمه و شکست حصر آبادان به وقوع پیوست، زمانی که فرماندهان نظامی برای ارائه گزارش این پیروزی به امام، عازم تهران بودند. روزنامه اطلاعات روز هشتم مهر در خبری نوشت: «ساع ۷ و ۱۵ دقیقه دیشب یک هواپیمای باری به علت نامعلومی در منطقه میدان تیر کهریزک سقوط کرد. بر اساس گزارش خبرنگار ما به نقل از شاهدان عینی ساعت ۷ و ۱۵ دقیقه دیشب بعد از شنیدن صدایی مهیب در نزدیکی کهریزک، روبروی میدان تیر متوجه آتش‌سوزی وسیعی شدیم. بلافاصله برای آگاهی از چگونگی آن به محل رفتیم و مشاهده کردیم یک هواپیما در حال سوختن است و عده‌ای نالان خودشان را از هواپیما به بیرون می‌اندازند. بلافاصله با کمک عده‌ای از اهالی منطقه برای کمک به مجروحین بسیج شدیم و عده‌ای را که قدرت و توانایی داشتند و سالم بودند از داخل هواپیما بیرون آوردیم. پس از مدتی ۳ هلی‌کوپتر متعلق به ارتش و نیروی هوایی برای کمک و اعزام مجروحین به محل آمدند و در همین موقع ماموران آتش‌نشانی و اورژانس و پاسداران به منطقه آمدند و با کمک برادران ارتش و سپاه مجروحان را با هلی‌کوپتر به بیمارستان‌ها انتقال دادند. شاهدان عینی به خبرنگار ما گفتند پس از سقوط، هواپیما به مدت چند ساعت می‌سوخت که با کمک ماموران و نیروهای مردمی آتش خاموش گردید در حالی که از هواپیما جز آهن‌پاره چیز دیگری نمانده بود. خبرنگار ما که از هواپیما دیدن کرد گزارش می‌دهد که در اثر سقوط هواپیما جلو و قسمتی از وسط هواپیما از بین رفته و مقداری از دم هواپیما سالم است. شاهدان عینی گفتند ما شنیدیم که هواپیما حامل عده‌ای از رزمندگان مجروح جبهه‌های جنوب و تعدادی از جنازه‌های شهدای جبهه‌های جنوب بوده و از اهواز به تهران می‌آمده است.»
علت سقوط چه بود؟ هرچند ابهام‌ها درباره دلایل سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش در هفتم مهر ۱۳۶۰ همچنان پابرجاست و روایت‌های گوناگونی از واقعه بیان شده است اما روایت کمک خلبان این پرواز از دیگر احتمالات بیشتر مورد توجه واقع شده است. محمود خرم‌دل که از حادثه جان سالم به در برده است، چند سال قبل در این‌باره به ماهنامه صنایع هوایی گفت: «پس از ترک اهواز همه چیز مرتب بود تا حدود ساعت ۸ شب به نزدیک کوه‌های حسن آباد قم رسیدیم. در این زمان سیستم برق هواپیما به طور کامل از کار افتاد و تاریکی همه جا را فراگرفت و تنها چراغ‌های حرم عبدالعظیم دیده می‌شدند. بر اثر قطع برق موتورهای هواپیما نیز خاموش شدند و سیستم هیدرولیک هدایت از کار افتاد...» ماهنامه صنایع هوایی در شماره ۱۷۶ خود طی گزارشی که درباره سقوط سی- ۱۳۰ به همراه این گفت‌وگو منتشر کرد، نوشت: «فکوری ابتدا به کابین خلبان آمد و با چراغ قوه سعی کرد که مشکل را برطرف کند و بعد برای باز کردن دستی چرخ‌ها رفت. چنین احساس می‌شد که فکوری فهمیده است مشکل فرا‌تر از قطع برق است. از آنجا که فرمان هواپیما تریم شده بود هواپیما با سرعتی آهسته و به طور افقی به سمت زمین در حرکت بود. به همین دلیل هواپیما در بیابان فرود آمد. از آنجا که یکی از چرخ‌ها قفل نشده بود، هواپیما به یک سمت خم شده و روی زمین کشیده شد. کمک خلبان با بازکردن پنجره از هواپیما خارج شد و لحظاتی بعد هواپیما با ۸۰۰۰ پوند سوخت منفجر گردید. ۴۵ دقیقه بعد یک بالگرد برای کمک به بازماندگان حادثه به محل آمد.» آنچنان که از سخنان خرم‌دل و گزارش ماهنامه مذکور برمی‌آید کادر پرواز در زمان سقوط می‌دانسته‌اند که موتور‌ها را از دست داده‌اند با این حال توانسته‌اند هواپیما را بر زمین بنشانند. این در حالی است که این فرود، ده‌ها کشته برجای گذاشته است که درباره آمار بالای آن دلیل دیگری مطرح است. به گفته برخی مسئولان اینکه تابوت‌های حامل کشته‌شدگان عملیات ثامن‌الائمه که در انتهای هواپیما قرار داشت با سرعت بسیار بالا به سمت جلو پرتاب شده بود آمار شهدا را بالا برده بود. این روایت بعد‌ها منجر به این شد که حمل تابوت به این شکل در هواپیماهای ترابری ممنوع شود. هواپیماهای ترابری سی- ۱۳۰ در آن زمان دو گردان بودند که نقش اصلی را در ترابری نیرو‌ها، مجروحان و شهدا بین اهواز و تهران برعهده داشتند.
دلیل سانحه از نگاه مرحوم بهروز مدرسی عزیز:
بعد از سانحه کارشناسان خبره نیروی هوایی دقیقآ ابعاد سانحه را بررسی و تحقیق کردند . و جملگی احتمال خرابکاری و یا بمب گذاری را تکذیب نمودند . به اعتقاد من ( نظر شخصی ) ، دلایل سانحه چنین می تواند باشد :
یکی از وظایف اصلی مهندس پرواز در هنگام نشستن هواپیما ، تنظیم مقدار سوخت موجود در باک ها است . زیرا اگر مقدار بنزین در طرفین هواپیما مساوی نباشند ، در موقع نشستن در روی زمین ، طیاره به یک سمت کشیده می شود . به همین دلیل فکر می کنم مرحوم تهرانی برای تنظیم کلید ها ورودی باک ها ، اشتباهی ۴ کلید اصلی برق ژنراتور ها رو که زیر کلید های باک قرار دارند چرخانده ، که سبب قطع ناگهانی برق گردیده است . دلایل این نظریه ام عبارت اند از :
طی پرواز های متعددی که با زنده یاد تهرانی داشتم ، وی عادت داشت با نوعی ژست ( طبع جوانی ) و تقریبآ سریع کلید ها را بچرخاند ! شاید می خواست به اطرافیان بقبولاند که خیلی حرفه ای است .. در صورتی که تازه کار بود برای تست آن روز پرواز رفته بود . کلید های تنظیم مسیر باک ها ، بالای کلید های برق هواپیما قرار دارند . و از نظر ابعاد و شکل ظاهری شبیه به هم هستند . فقط با خطوط قرمز و زرد کاربرد آن ها مشخص می گردد . اگر موتور ها واقعآ خاموش می گردید ، به هیچ عنوان هواپیما در آن ارتفاع ، قابل کنترل نبود و با کله به سوی زمین " سینک " یا " استال " می کرد . در حالی که خدمه فرصت کافی برای پائین آوردن چرخ های عقب داشته بودند .
و اما سخن آخر ....
حمل تابوت با هواپیما بعد از این سانحه ، ممنوع اعلام گردید . چون اگر تابوت ها نبودند ، امکان زنده ماندن افراد زیادی وجود داشت . همچنین همراه داشتن چراغ قوه جیبی بعد از این سانحه ، اجباری گردید
انتهاى پیام/
ارسال نظر